Quiz

Uitleg: Deze uitspraak is zowel een stereotype (een generalisatie over meiden), als een gendernorm. Gendernormen zijn de algemene ideeën in een samenleving over hoe jongens en meiden zich horen te gedragen, eruit te zien of te denken. Het zijn onuitgesproken regels over wat als ‘‘normaal’’ wordt gezien voor ieder gender op een bepaald moment of op een bepaalde plek. We leren deze regels meestal van jongs af aan en dat kan beïnvloeden hoe we onszelf en anderen zien. Hierdoor leiden gendernormen vaak tot stereotypen.

Bron: UNICEF Glossary of Terms and Concepts.

Uitleg: Toxische mannelijkheid is wanneer schadelijke verwachtingen over wat het betekent om een ‘‘echte man’’ te zijn jongens aanmoedigen om hun gevoelens te onderdrukken, zich agressief te gedragen of geen hulp te vragen wanneer ze het nodig hebben. Mannelijkheid op zich is niet erg, maar toxische vormen ervan kunnen zowel jongens schaden (omdat ze hun gevoelens niet mogen uiten) als anderen om hen heen.

Bron: Healthline

Uitleg: Misogynie is meer dan alleen een stereotype. Het is een sterke afkeer tegen of haat voor vrouwen. Door te zeggen dat vrouwen alleen gewaardeerd moeten worden voor hun uiterlijk, ontken je hun intelligentie, creativiteit en bijdragen aan de samenleving.

Bron: Srivastava, K., Chaudhury, S., Bhat, P. S. & Sahu, S. (2017). Misogyny, feminism, and sexual harassment. Industrial Psychiatry Journal, 26(2), pp. 111-113. 

Uitleg: Dit scenario laat overlappende vormen van schadelijk online gedrag zien: dreigementen gebaseerd op basis van gender, omdat ze een meisje is (gendergerelateerd geweld), herhaaldelijk vernederen via digitale technologie (cyberpesten) en hatelijke taal van de jongen en haar klasgenoten (haatspraak). Schadelijk online gedrag overlapt vaak, waardoor het nog vervelender is en moeilijk om uit te sluiten, ook omdat de berichten vaak online blijven staan.

Uitleg: Misinformatie is het verspreiden van valse of misleidende uitspraken, vermomd als de waarheid. Dit soort uitspraken kunnen gevaarlijk zijn omdat ze doen alsof ze ‘‘wetenschappelijk’’ zijn, maar geen echt bewijs geven. Algoritmes zorgen ervoor dat deze berichten zich snel verspreiden, niet omdat ze waar zijn, maar omdat ze veel aandacht trekken. Onderzoekers hebben zelfs ontdekt dat veel voedingsberichten op sociale media onjuiste of misleidende informatie bevatten, vaak over zogenaamde ‘‘wonderdiëten’’. Instagram, TikTok en YouTube waren de belangrijkste platforms waarop deze desinformatie zich verspreidde. Dit laat zien waarom het belangrijk is om informatie online te checken voordat je het gelooft.

Bron: López-García, M., Díaz-Silva, A., Tornero-Aguilera, J. F., Sánchez-Pato, A., & Clemente-Suárez, V. J. (2023). Systematic review of nutrition misinformation in social networks. Nutrición Hospitalaria, 40(3), 601–608.

Uitleg: Algoritmen leren van patronen in weergaven. Als veel mannen kijken naar filmpjes over bulken, zal het algoritme denken dat alle jongens dit willen zien. Dit creëert een algoritmische reflectie, waardoor gendernormen worden versterkt in plaats van dat diverse keuzes worden laten zien.

Bron: Sampaio Rodrigues, R. (2025). The Algorithmic Mirror: A Reflection on Gender Performances and Discourses in Social Media.

Uitleg: Online grooming is wanneer een volwassene een jong persoon manipuleert of onder druk zet om privé- of seksuele content te delen. Groomers maken vaak gebruik van dreigingen en geheimhouding om hun slachtoffers in de val te lokken. Het is belangrijk om dit gedrag vroeg te herkennen, zodat je veilig kunt blijven.

Bron: Childline UK

Uitleg: Het kan helpen om iets te negeren, maar vaak kan het er ook toe leiden dat vervelende reacties escaleren wanneer ze niet worden aangekaart. Je kan beter blokkeren, rapporteren, bewijs bewaren of met iemand praten die je vertrouwt. Online veiligheid gaat om het herkennen van risico’s en weten hoe je ermee omgaat.

Uitleg: Grappen die gebaseerd zijn op stereotypen versterken schadelijke overtuigingen. Door er iets van te zeggen of tegenvoorbeelden te delen, help je het gesprek te veranderen. Kleine acties zoals deze kunnen invloed hebben op wat zich online verspreidt en wat niet.

Uitleg: Dit soort aanbiedingen zijn vaak oplichtingspraktijken die leiden tot sextortion en seksuele uitbuiting. Sextortion gebeurt wanneer iemand dreigt om je privé foto’s, video's of persoonlijke gegevens te delen, tenzij je meer stuurt, geld betaalt of doet wat die persoon zegt. Seksuele uitbuiting betekent dat iemand misbruik maakt van jouw moeilijke situatie voor seksuele doeleinden, bijvoorbeeld door druk uit te oefenen om seksuele beelden te sturen in ruil voor geld, cadeaus of hulp. Iedereen kan hier een slachtoffer van worden. Maar jongeren die ontheemd zijn en zich zorgen maken over hun familie of geen vertrouwde volwassenen in de buurt hebben, kunnen er nog kwetsbaarder voor zijn. Het belangrijkste om te onthouden is dat het nooit jouw schuld is en er altijd manieren zijn om het te melden en hulp te krijgen.

Bron: STOP THE TRAFFIK (2022) Online Safety for Ukrainian Youth

Uitleg: Algoritmen zijn niet ‘‘slecht’’ op zich. Ze volgen patronen. Elk hartje, elke comment en elke share bepalen wat je ziet. Dat betekent dat je je algoritmische reflectie kan veranderen: kies voor content die je inspireert, dingen leert of kracht geven, zodat het systeem voor je werkt, niet tegen je.